فراموشی و پیشگیری از آن

فراموشی و پیشگیری از آن

توسط روانشناسی, سلامتدر 10 می 2021

فراموشی چیست؟

فراموشی (forgetfulness) ناتوانی دائمی در به یاد آوردن و به خاطر سپردن است. فراموشی حاصل تغییرات مغز بوده و می‌تواند بخش بسیار طبیعی از فرایند پیری یا نشانه‌ای از دیگر بیماری‌ها باشد.

زمانی که فرد فراموشی را تجربه می‌کند، به یاد آوردن اطلاعات و رویدادها، یادگرفتن چیزهای تازه و یا شکل دادن به خاطرات جدید بسیار سخت خواهد بود. عمده دلایل فراموشی، افزایش سن، عوارض جانبی داروها، تروما و ضربات شدید، کمبود ویتامین، سرطان مغز، عفونت مغزی و دیگر اختلالات و بیماری‌ها است‌.

استرس، کار زیاد، نداشتن استراحت کافی و حواس پرتی مداوم همگی روی حافظه کوتاه مدت اثر گذار هستند. در افراد مسن، فراموشی بالاتر از حد طبیعی می‌تواند نشانه‌ای از آلزایمر و یا زوال عقل عروقی باشد. برای اینکه فرایند درمان هر چه سریع‌تر آغاز شود، لازم است که عوامل زمینه‌ای فراموشی شناسایی شوند.

اگر بعد از وارد آمدن ضربات و آسیب‌های سخت، حافظه فرد مختل شود و یا اگر فراموشی با ضعف ناگهانی یا سستی و کرختی یک طرف بدن، سر درد شدید، سخت صحبت کردن همراه شود، باید هر چه سریع‌تر با آمبولانس تماس گرفت. اگر روند فراموشی سریع رخ دهد و باعث نگرانی شما شود هم باید اقدامات درمانی را انجام داد.

انواع فراموشی

فراموش کردن چیزها امری غیر عادی نیست و با افزایش سن تا حدودی می‌تواند طبیعی هم باشد. مشکلات حافظه بیش از آن‌چه که فکر می‌کنید شایع هستند. فراموشی معمولا در سه سطح اتفاق می‌افتد:

فراموشی در حافظه حسی

بیشتر افراد این نوع از فراموشکاری را در دور‌هایی از زندگی تجربه می‌کنند. علت آن معمولا به بی توجهی و بی دقتی مرتبط است.

فراموشی در حافظه کوتاه مدت

این اتفاق بیشتر درباره اطلاعاتی روی می‌دهد که در اثر عدم مرور ذهنی کمرنگ شده و به فراموشی سپرده شده‌اند. از سوی دیگر، حافظه کوتاه مدت گنجایش کمی داشته و برخی از اطلاعات به دلیل عدم انتقال به حافظه بلند مدت از آن پاک می‌شوند. گاهی هم جایگزین شدن اطلاعات قبلی با اطلاعات جدیدتر، این نوع از فراموش کردن را به دنبال دارد.

فراموشی در حافظه بلند مدت

فراموش کردن اطلاعات موجود در حافظه بلند مدت به چند بخش دسته بندی می‌شود:

محو اطلاعات. به دلیل گذر زمان و از دست رفتن حافظه ایجاد می‌شود.

تداخل اطلاعات. به دلیل تداخل خاطرات و همپوشانی یا همزمانی آن‌ها با هم روی می‌دهد.

حواس پرتی. زمانی ایجاد می‌شود که فرد در اثر عدم تمرکز کافی، رمز گردانی کارآمدی در حافظه کوتاه مدت نداشته باشد. در چنین شرایطی اطلاعات در حافظه بلند مدت جاگذاری نمی‌شوند.

یکی از بخش‌های فراموشی در حافظه بلند مدت، حواس پرتی به دلیل عدم تمرکز است

قفل شدن. در این حالت دسترسی به اطلاعات و خاطرات مسدود می‌شود. این وضعیت موقتی بوده و پس از گذشت مدتی برطرف خواهد شد.

نسبت یا اسناد غلط. این وضعیت با عدم یادآوری بخشی از خاطرات مثل زمان، مکان و اشخاص همراه است. یعنی اصل موضوع به یاد آورده می‌شود، اما برخی از جزئیات را نمی‌توان به خاطر آورد.

تلقین. آن‌چه که به نام تلقین ذهنی شناخته می‌شود می‌تواند باعث یادآوری خاطرات به شکلی متفاوت شود.

گزینش ذهنی. یادآوری جنبه‌های صرفا خوب یا بد خاطرات که به عقاید و باورهای فرد مرتبط است. مثلا افراد بدبین فقط جنبه‌های بد خاطرات را به یاد می‌آورند.

سرکوب خاطرات. در این شرایط ذهن تلاش می‌کند تا خاطرات نامطلوب خود را سرکوب کند.

علت فراموشی

فراموشی فقط مختص افراد مسن نیست. بسیاری از افراد حتی کودکان یا جوانان ممکن است به دلایل مختلفی دچار فراموشکاری شوند. کمبود بعضی از ویتامین‌ها، ضربه به سر، عفونت مغزی، سکته یا برخی از بیماری‌های مزمن می‌توانند چنین مشکلی را در افراد ایجاد کنند. برخی از مهم‌ترین عواملی که در این زمینه نقش دارند عبارتند از:

کمبود خواب

کمبود خواب شاید یکی از بزرگترین علل فراموشی باشد. خواب کم و بی کیفیت ممکن است منجر به تغییرات خلق و خو یا ایجاد اضطراب هم شود. هر یک از این مسائل می‌توانند توانایی حافظه و قدرت یادآوری افراد را کاهش دهند.

کم کاری تیروئید

کم کار بودن غده تیروئید یکی از عواملی است که در ضعف حافظه تاثیر جدی دارد. هم‌چنین این بیماری ممکن است به افسردگی یا اختلالات خواب منجر شود که هر یک از این عوامل هم می‌توانند در فراموشکاری نقش مستقیمی داشته باشند. برای تشخیص بیماری کم کاری تیروئید لاازم است که در ابتدا با یک پزشک مشورت کرده و در صورت مشاهده علائم، از طریق انجام آزمایش خون از آن مطمئن شوید.

نوشیدن بیش از حد الکل

مصرف الکل می‌تواند بر عملکرد حافظه کوتاه مدت تاثیر منفی داشته باشد. این اثر ممکن است حتی پس از رفع اثر الکل هم باقی بماند. اگرچه ظرفیت افراد در مقابل نوشیدن الکل با هم متفاوت است، اما بهتر است مصرف آن از دو نوشیدنی در روز برای آقایان و یکی برای خانم‌ها بیشتر نباشد.

نشانه های فراموشی

انواع مختلف این عارضه نشانه‌های متفاوتی دارند. اما آن‌چه که در بیشتر مبتلایان به این عارضه حس می‌شود، معمولا شامل موارد زیر است:

  • ضعف در حفظ و به خاطر سپردن اطلاعات جدید
  • ناتوانی در به خاطر آوردن اطلاعات گذشته
  • احساس گیجی
  • عدم تعادل در بدن
  • ضعف حافظه کوتاه مدت
  • ناتوانی در شناسایی افراد یا اشیاء آشنا

راه‌های پیشگیری و درمان فراموشی

همانطور که متوجه شدید، فراموشی می‌تواند نشان دهنده بیماری‌ها و اختلالات زمینه‌ای متفاوتی باشد. به این ترتیب درمان یا کنترل آن بیماری به رفع مشکل حافظه نیز کمک می‌کند. با این حال روش‌های کلی درمان این عارضه را در ادامه بیان خواهیم کرد.

1. درمان دارویی و پزشکی

بدون شک یکی از متداول‌ترین روش‌ها برای درمان هر گونه بیماری، درمان دارویی و پزشکی است. البته متأسفانه برخی از انواع فراموشی، درمان قطعی و مشخصی ندارند. اما با این حال برخی از روش‌های درمانی می‌تواند به کنترل اوضاع کمک کند و از پیش رفتن بیماری جلوگیری به عمل آورد.

2. کار درمانی

کار درمانی یکی دیگر از روش‌های مقابله با فراموشی است که در بسیاری از موارد تأثیرات خوبی بر بیمار نشان می‌دهد. تمرینات ویژه حافظه، کمک به آموختن مهارت‌های جدید و … از جمله کارهایی است که طی کار درمانی انجام می‌شود.

3. رژیم غذایی سالم

به نظر می‌رسد تغذیه بر تمام وجوه سلامتی تأثیر گذار است.  و رژیم غذایی متناسب و متعادل متشکل از انواع میوه‌ها و سبزیجات و همچنین منابع پروتئینی با چربی پایین مانند ماهی، حبوبات و … به تقویت حافظه و پیشگیری از فراموشی کمک بسیاری می‌کند.

4. خواب کافی

همان‌ طور که پیش‌تر گفتیم، یکی از دلایل ضعیف شدن حافظه، کمبود خواب است. خواب کافی حافظه را قوی‌تر می‌کند و به این ترتیب بازیابی خاطرات آسان‌تر می‌شود. میران خواب کافی برای بزرگسالان معمولاً 7 الی 9 ساعت در شبانه روز است.

5. فعالیت جسمی

اگر می‌خواهید از فراموشی دور بمانید و حافظه قدرتمندی داشته باشید، لازم است فعالیت فیزیکی را در برنامه روزانه خود بگنجانید. ورزش کردن موجب افزایش گردش خون در بدن، از جمله مغز می‌شود و در نتیجه به تقویت حافظه نیز کمک می‌کند.

منبع:

https://mashverapp.com/blog/psychology/types-of-forgetting/

دیدگاه خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *